Podział odpowiedzialności w pracy zmianowej

Praca zmianowa, choć niezbędna w wielu sektorach gospodarki, stawia przed pracodawcami i pracownikami unikalne wyzwania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Kluczowym elementem zapewnienia bezpiecznego środowiska jest jasny i efektywny podział odpowiedzialności w pracy zmianowej. Niniejszy wpis ma na celu szczegółowe omówienie ról i obowiązków każdej ze stron, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów polskiego prawa pracy oraz najlepszych praktyk BHP, aby zminimalizować ryzyko wypadków i chorób zawodowych w systemie zmianowym.

Ramy prawne i organizacyjne odpowiedzialności w pracy zmianowej

Wprowadzenie do zagadnień odpowiedzialności w pracy zmianowej wymaga zrozumienia podstaw prawnych i organizacyjnych, które kształtują obowiązki zarówno pracodawcy, jak i pracowników. Polskie przepisy prawne, w tym Kodeks pracy oraz liczne rozporządzenia wykonawcze, stanowią fundament, na którym buduje się system zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy w przedsiębiorstwach działających w trybie zmianowym.

Podstawy prawne odpowiedzialności

Podstawy prawne odpowiedzialności w kontekście pracy zmianowej są ściśle określone przez polskie ustawodawstwo, które ma na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników. Zrozumienie tych regulacji jest kluczowe dla prawidłowego podziału odpowiedzialności w pracy zmianowej, zarówno na poziomie zarządczym, jak i wykonawczym. Przepisy te stanowią punkt wyjścia dla tworzenia wewnętrznych procedur i instrukcji.

Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Oznacza to, że niezależnie od specyfiki organizacji pracy, w tym pracy zmianowej, to na pracodawcy spoczywa główny ciężar zapewnienia warunków zgodnych z przepisami BHP. Odpowiedzialność ta jest szeroka i obejmuje między innymi:

• Ocena i dokumentowanie ryzyka zawodowego. Pracodawca jest zobowiązany do identyfikacji zagrożeń występujących na wszystkich stanowiskach pracy, w tym tych związanych z pracą zmianową (np. zmęczenie, zaburzenia rytmu dobowego, praca w nocy) oraz do wprowadzenia odpowiednich środków prewencyjnych.
• Stosowanie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Obejmuje to zapewnienie odpowiednich maszyn, narzędzi, urządzeń ochronnych, a także utrzymanie budynków i pomieszczeń w należytym stanie technicznym.
• Realizacja nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń organów nadzoru nad warunkami pracy, w tym Państwowej Inspekcji Pracy.
• Zapewnienie przestrzegania w zakładzie pracy przepisów oraz zasad BHP. Jest to odpowiedzialność ciągła, wymagająca monitorowania i egzekwowania obowiązujących norm.
• Reagowanie na potrzeby w zakresie BHP oraz doskonalenie istniejących rozwiązań. Pracodawca powinien aktywnie poszukiwać sposobów na poprawę warunków pracy.
• Zapewnienie odpowiednich szkoleń BHP. Szkolenia te muszą być dostosowane do specyfiki pracy, w tym pracy zmianowej, i obejmować m.in. zasady bezpiecznego przekazywania zmiany.
• Dostarczanie niezbędnych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego.
• Zapewnienie profilaktycznej opieki zdrowotnej, w tym badań wstępnych, okresowych i kontrolnych, co jest szczególnie ważne dla pracowników zmianowych, narażonych na specyficzne obciążenia zdrowotne.

Dodatkowo, Kodeks pracy w art. 207 § 2 stanowi, że pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Oznacza to, że pracodawca nie może ograniczać się jedynie do spełnienia minimalnych wymogów prawnych, ale powinien dążyć do ciągłego ulepszania standardów BHP. W kontekście pracy zmianowej, oznacza to m.in. uwzględnianie wpływu pracy w nocy na zdrowie, organizowanie przerw regeneracyjnych oraz dbanie o odpowiednie oświetlenie i warunki mikroklimatyczne. Pracodawca musi również zapewnić odpowiednie procedury w przypadku awarii, wypadków lub innych sytuacji kryzysowych, które mogą wystąpić poza regularnymi godzinami pracy. Istotne jest także zapewnienie efektywnej komunikacji między zmianami, co minimalizuje ryzyko niedoinformowania i błędów w przekazywaniu obowiązków. Odpowiedzialność pracodawcy rozciąga się także na nadzór nad wykonawcami zewnętrznymi pracującymi na jego terenie, co bywa szczególnie istotne w przypadku prac serwisowych czy konserwacyjnych wykonywanych w godzinach nocnych lub weekendowych, gdy obecność stałego personelu jest ograniczona. Kluczowe jest również wdrożenie systemu zgłaszania i analizowania zdarzeń potencjalnie wypadkowych, co pozwala na identyfikację systemowych braków i zapobieganie przyszłym incydentom. Wszystkie te elementy składają się na kompleksowy podział odpowiedzialności w pracy zmianowej, gdzie pracodawca pełni rolę głównego koordynatora i gwaranta bezpieczeństwa.

Obowiązki pracodawcy w pracy zmianowej

W kontekście pracy zmianowej, obowiązki pracodawcy są szczególnie rozbudowane ze względu na specyfikę organizacji czasu pracy i potencjalne ryzyka związane z ciągłością procesów. Zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy wymaga kompleksowego podejścia, obejmującego zarówno aspekty organizacyjne, jak i techniczne. Pracodawca musi aktywnie zarządzać ryzykiem, aby skutecznie realizować podział odpowiedzialności w pracy zmianowej.

Zarządzanie ryzykiem i szkolenia BHP

Zarządzanie ryzykiem i szkolenia BHP stanowią fundament bezpiecznej pracy zmianowej. Pracodawca jest zobowiązany do systematycznej identyfikacji, oceny i kontroli zagrożeń, a także do zapewnienia, że wszyscy pracownicy posiadają niezbędną wiedzę i umiejętności do bezpiecznego wykonywania swoich obowiązków. To ciągły proces, który wymaga regularnej aktualizacji i dostosowania do zmieniających się warunków.

Kluczowe aspekty obowiązków pracodawcy:

• Ocena ryzyka zawodowego: Pracodawca ma obowiązek przeprowadzić i udokumentować ocenę ryzyka zawodowego dla wszystkich stanowisk pracy, uwzględniając specyfikę pracy zmianowej. Obejmuje to analizę czynników fizycznych (hałas, oświetlenie, temperatura), chemicznych, biologicznych, a także psychospołecznych (zmęczenie, stres, zaburzenia rytmu dobowego, izolacja, trudności w komunikacji). Ryzyko to powinno być regularnie przeglądane i aktualizowane, zwłaszcza w przypadku zmian technologicznych lub organizacyjnych.
• Organizacja pracy: Należy zapewnić taką organizację pracy zmianowej, która minimalizuje negatywne skutki dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników. Dotyczy to odpowiedniego planowania harmonogramów zmian, zapewnienia wystarczających przerw na odpoczynek, unikania zbyt długich okresów pracy w nocy oraz rotacji zmian w sposób ergonomiczny.
• Szkolenia BHP: Pracodawca jest odpowiedzialny za zapewnienie kompleksowych szkoleń z zakresu BHP. Szkolenia wstępne (ogólne i stanowiskowe) oraz okresowe muszą uwzględniać specyfikę pracy zmianowej i ryzyka z nią związane. Ważne jest, aby pracownicy byli świadomi wpływu pracy zmianowej na ich zdrowie, umieli rozpoznawać objawy zmęczenia i wiedzieli, jak na nie reagować. Szkolenia powinny również obejmować procedury awaryjne, zasady ewakuacji oraz udzielania pierwszej pomocy, szczególnie istotne w sytuacjach, gdy na zmianie jest mniej personelu.
• Zapewnienie odpowiednich warunków pracy: Pracodawca musi zapewnić, że miejsce pracy jest bezpieczne i ergonomiczne, niezależnie od pory dnia czy nocy. Obejmuje to odpowiednie oświetlenie (również w nocy), wentylację, temperaturę, a także dostęp do pomieszczeń socjalnych i sanitarnych. W przypadku pracy nocnej, szczególna uwaga powinna być zwrócona na zapewnienie warunków sprzyjających regeneracji organizmu.
• Nadzór i kontrola: Pracodawca ma obowiązek sprawować stały nadzór nad przestrzeganiem przepisów i zasad BHP przez pracowników. W pracy zmianowej jest to szczególnie ważne, zwłaszcza w godzinach nocnych lub weekendowych, kiedy bezpośredni nadzór może być utrudniony. Należy wyznaczyć osoby odpowiedzialne za nadzór na każdej zmianie i zapewnić im odpowiednie uprawnienia i środki.
• Zapewnienie komunikacji i przekazywania informacji: Kluczowym elementem bezpiecznej pracy zmianowej jest efektywny system przekazywania informacji między zmianami. Pracodawca musi stworzyć i wdrożyć jasne procedury przekazywania zmiany, które zapewnią, że wszystkie istotne informacje dotyczące stanu urządzeń, toku produkcji, zagrożeń czy incydentów są przekazywane nowej zmianie w sposób kompletny i zrozumiały. Mogą to być dzienniki zmian, odprawy lub dedykowane systemy informatyczne. Brak odpowiedniego przekazywania informacji może prowadzić do poważnych wypadków.
• Dostęp do pierwszej pomocy i służb ratunkowych: Pracodawca musi zapewnić, że na każdej zmianie, w każdej porze, jest dostęp do przeszkolonych osób udzielających pierwszej pomocy oraz że procedury wezwania służb ratunkowych są jasne i znane wszystkim pracownikom.

Wszystkie te działania składają się na kompleksowy system zarządzania BHP, który ma na celu zapewnienie, że podział odpowiedzialności w pracy zmianowej jest nie tylko formalny, ale przede wszystkim efektywny i realnie przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa. Pracodawca, poprzez swoje działania, tworzy kulturę bezpieczeństwa, w której każdy pracownik czuje się odpowiedzialny za swoje i innych bezpieczeństwo.

Obowiązki pracownika w pracy zmianowej

Chociaż główna odpowiedzialność za stan BHP spoczywa na pracodawcy, pracownicy również odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa w pracy zmianowej. Ich aktywne zaangażowanie i przestrzeganie zasad są niezbędne dla skutecznego funkcjonowania systemu bezpieczeństwa. Pracownik, poprzez swoje działania i postawę, bezpośrednio wpływa na podział odpowiedzialności w pracy zmianowej i ogólny poziom bezpieczeństwa.

Aktywne uczestnictwo w kulturze bezpieczeństwa

Aktywne uczestnictwo w kulturze bezpieczeństwa to coś więcej niż tylko formalne przestrzeganie przepisów; to postawa, która wymaga czujności, proaktywności i odpowiedzialności za siebie i współpracowników. W pracy zmianowej, gdzie nadzór może być mniej intensywny, a zmęczenie zwiększa ryzyko błędów, zaangażowanie pracowników w tworzenie bezpiecznego środowiska jest absolutnie kluczowe.

Kluczowe aspekty obowiązków pracownika:

• Przestrzeganie przepisów i zasad BHP: Podstawowym obowiązkiem każdego pracownika jest znajomość i przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Obejmuje to instrukcje stanowiskowe, procedury operacyjne oraz zasady korzystania ze sprzętu i maszyn. W pracy zmianowej, gdzie często występują specyficzne procedury (np. przekazanie zmiany), ich precyzyjne stosowanie jest niezwykle ważne.
• Używanie środków ochrony indywidualnej: Pracownik ma obowiązek używania przydzielonych środków ochrony indywidualnej zgodnie z ich przeznaczeniem. Dotyczy to zarówno odzieży ochronnej, jak i specjalistycznego sprzętu (np. kasków, okularów, rękawic). Nieprawidłowe lub nieużywanie ŚOI jest poważnym naruszeniem zasad BHP.
• Dbanie o stan maszyn i urządzeń: Pracownik powinien dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i porządek w miejscu pracy. W przypadku zauważenia usterki lub nieprawidłowości, ma obowiązek natychmiast zgłosić to przełożonemu. To szczególnie ważne w pracy zmianowej, aby problem nie został „przekazany” na kolejną zmianę.
• Współpraca z pracodawcą: Pracownik powinien współpracować z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących BHP. Obejmuje to udział w szkoleniach, wykonywanie poleceń w zakresie bezpieczeństwa oraz zgłaszanie wszelkich uwag i sugestii dotyczących poprawy warunków pracy.
• Zgłaszanie zagrożeń i wypadków: Pracownik, który zauważy zagrożenie dla życia lub zdrowia, ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym przełożonego, a w miarę możliwości usunąć zagrożenie. W przypadku wypadku lub zdarzenia potencjalnie wypadkowego, należy natychmiast zgłosić ten fakt. To kluczowy element proaktywnego zarządzania ryzykiem.
• Prawidłowe przekazywanie zmiany: W pracy zmianowej, jednym z najważniejszych obowiązków pracownika jest prawidłowe i kompleksowe przekazanie informacji o stanie pracy, maszyn, zauważonych problemach czy incydentach osobie przejmującej zmianę. Musi to być wykonane w sposób jasny, zwięzły i kompletny, aby nowa zmiana mogła bezpiecznie i efektywnie kontynuować pracę. Niedokładne lub brakujące informacje podczas przekazania zmiany są częstą przyczyną wypadków.
• Dbanie o własne zdrowie: Pracownik powinien dbać o swoje zdrowie, zwłaszcza w kontekście pracy zmianowej, która może prowadzić do zmęczenia i zaburzeń rytmu dobowego. Oznacza to m.in. informowanie pracodawcy o problemach zdrowotnych, które mogą wpływać na zdolność do bezpiecznego wykonywania pracy oraz dbanie o odpowiedni wypoczynek poza pracą.
• Uczestnictwo w szkoleniach i instruktażach: Obowiązkiem pracownika jest aktywne uczestnictwo we wszystkich szkoleniach i instruktażach BHP organizowanych przez pracodawcę. Jest to kluczowe dla ciągłego podnoszenia świadomości i umiejętności w zakresie bezpieczeństwa.

Sumienne wypełnianie tych obowiązków przez pracowników jest fundamentalne dla stworzenia bezpiecznego środowiska pracy zmianowej. To właśnie wspólne zaangażowanie pracodawcy i pracowników w przestrzeganie i promowanie zasad BHP tworzy efektywny podział odpowiedzialności w pracy zmianowej, minimalizując ryzyko i budując kulturę bezpieczeństwa.

Wyzwania i dobre praktyki w pracy zmianowej

Praca zmianowa, choć niezbędna w wielu branżach, niesie ze sobą szereg specyficznych wyzwań dla bezpieczeństwa i higieny pracy. Są to zarówno kwestie związane z fizjologią człowieka, jak i te wynikające z organizacji procesów. Skuteczne zarządzanie tymi wyzwaniami wymaga wdrożenia dobrych praktyk, które wzmacniają podział odpowiedzialności w pracy zmianowej i minimalizują ryzyka.

Specyfika i rozwiązania problemów

Specyfika pracy zmianowej, zwłaszcza nocnej, wpływa na rytm dobowy człowieka, co może prowadzić do zmęczenia, spadku koncentracji i zwiększonego ryzyka błędów. Rozwiązanie tych problemów wymaga holistycznego podejścia, obejmującego zarówno aspekty organizacyjne, jak i wsparcie dla pracowników. Wdrożenie skutecznych rozwiązań jest kluczowe dla utrzymania wysokiego poziomu bezpieczeństwa.

Główne wyzwania i sposoby ich rozwiązywania:

• Zmęczenie i zaburzenia rytmu dobowego: Praca w nocy i nieregularne godziny pracy mogą prowadzić do chronicznego zmęczenia, problemów ze snem i zaburzeń rytmu dobowego.
  • Rozwiązania: Optymalne planowanie harmonogramów zmian (np. unikanie szybkich rotacji, zapewnienie wystarczających przerw między zmianami), edukacja pracowników na temat higieny snu, możliwość drzemek w wyznaczonych miejscach (jeśli to możliwe i bezpieczne), dostosowanie oświetlenia w miejscu pracy (jaśniejsze światło w nocy), monitorowanie stanu zdrowia pracowników.
• Komunikacja i przekazywanie zmiany: Brak efektywnej komunikacji między zmianami jest jednym z głównych źródeł incydentów i wypadków. Niewystarczające przekazanie informacji o stanie maszyn, procesów, awariach czy zagrożeniach może mieć poważne konsekwencje.
  • Rozwiązania: Wdrożenie standardowych procedur przekazywania zmiany (np. pisemne raporty, dedykowane platformy cyfrowe, ustne odprawy), zapewnienie czasu na efektywny handover, szkolenie pracowników z technik efektywnej komunikacji, utworzenie dzienników zmian, w których zapisywane są wszystkie istotne informacje.
• Ograniczony nadzór: W godzinach nocnych lub weekendowych często dostępność kadry zarządzającej jest ograniczona, co może utrudniać szybkie reagowanie na problemy.
  • Rozwiązania: Wyznaczenie liderów zmianowych lub brygadzistów z odpowiednimi uprawnieniami i szkoleniami do podejmowania decyzji w sytuacjach awaryjnych, zapewnienie łatwego dostępu do numerów alarmowych i wsparcia technicznego, wdrożenie systemów monitorowania kluczowych procesów.
• Izolacja społeczna i psychologiczna: Praca w niestandardowych godzinach może prowadzić do poczucia izolacji od życia społecznego i rodzinnego, co wpływa na samopoczucie psychiczne.
  • Rozwiązania: Wspieranie integracji zespołu, dostęp do wsparcia psychologicznego, elastyczne podejście do planowania urlopów, tworzenie środowiska pracy sprzyjającego współpracy.
• Szkolenia i świadomość: Niska świadomość ryzyka związanego z pracą zmianową oraz brak odpowiednich szkoleń są poważnym problemem.
  • Rozwiązania: Regularne i dostosowane do specyfiki pracy zmianowej szkolenia BHP, w tym dotyczące wpływu pracy zmianowej na zdrowie, zarządzania zmęczeniem, procedur awaryjnych oraz technik efektywnego przekazywania zmiany. Kampanie informacyjne zwiększające świadomość zagrożeń.
• Zarządzanie awariami i sytuacjami kryzysowymi: Sytuacje awaryjne, zwłaszcza w nocy, mogą być trudniejsze do opanowania.
  • Rozwiązania: Jasne plany awaryjne, regularne ćwiczenia ewakuacyjne i symulacje awarii, dostępność sprzętu ratunkowego, szkolenie pracowników z zakresu pierwszej pomocy i obsługi gaśnic.

Wdrożenie tych dobrych praktyk pozwala na efektywne zarządzanie ryzykiem w pracy zmianowej i wzmacnia podział odpowiedzialności w pracy zmianowej. Dzięki temu tworzy się środowisko, w którym zarówno pracodawca, jak i pracownicy są świadomi swoich ról i aktywnie dążą do utrzymania najwyższych standardów bezpieczeństwa i higieny pracy. To inwestycja, która procentuje mniejszą liczbą wypadków, chorób zawodowych i większą efektywnością operacyjną.

Znaczenie kultury bezpieczeństwa w pracy zmianowej

Kultura bezpieczeństwa jest nadrzędnym elementem, który spaja wszystkie aspekty podziału odpowiedzialności w pracy zmianowej. Nie wystarczy jedynie formalne przestrzeganie przepisów i procedur; kluczowe jest stworzenie środowiska, w którym bezpieczeństwo jest wartością nadrzędną, a każdy pracownik czuje się współodpowiedzialny za jego utrzymanie. To zbiorowa świadomość i zaangażowanie, które przenikają wszystkie poziomy organizacji.

Budowanie świadomości i zaangażowania

Budowanie świadomości i zaangażowania w kulturze bezpieczeństwa wymaga ciągłych działań ze strony pracodawcy i aktywnego uczestnictwa pracowników. W pracy zmianowej, gdzie dynamika jest inna, a zespoły zmieniają się, utrzymanie spójnej kultury bezpieczeństwa jest szczególnie ważne. To proces, który obejmuje edukację, komunikację i wzmocnienie pozytywnych zachowań.

Kluczowe elementy budowania kultury bezpieczeństwa:

• Liderzy jako wzorce: Kadra zarządzająca i liderzy zmianowi muszą być aktywnymi promotorami bezpieczeństwa. Ich postawa, konsekwencja w egzekwowaniu zasad i osobiste zaangażowanie są kluczowe dla budowania zaufania i przekonania wśród pracowników, że bezpieczeństwo jest priorytetem. Muszą być widoczni, dostępni i reagować na zgłaszane problemy.
• Otwarta komunikacja: Stworzenie kanałów otwartej komunikacji, które umożliwiają pracownikom zgłaszanie obaw, pomysłów i incydentów bez obawy przed negatywnymi konsekwencjami. Regularne spotkania, skrzynki sugestii, cyfrowe platformy do zgłaszania zagrożeń – wszystko to sprzyja wymianie informacji i budowaniu poczucia współodpowiedzialności.
• Edukacja i świadomość: Ciągłe szkolenia i kampanie informacyjne, które nie tylko przekazują wiedzę o zagrożeniach i procedurach, ale także budują świadomość wpływu pracy zmianowej na zdrowie i bezpieczeństwo. Ważne jest, aby pracownicy rozumieli „dlaczego” pewne zasady są ważne, a nie tylko „jak” je stosować.
• Systematyczne analizy i wnioski: Regularne analizowanie wypadków, zdarzeń potencjalnie wypadkowych i niebezpiecznych sytuacji. Ważne jest, aby z każdego incydentu wyciągać wnioski i wdrażać działania korygujące, a następnie komunikować je pracownikom. To pokazuje, że zgłoszenia są traktowane poważnie i prowadzą do realnych zmian.
• Wsparcie psychologiczne i fizjologiczne: Uznanie, że praca zmianowa może wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne. Zapewnienie dostępu do wsparcia psychologicznego, programów promujących zdrowy tryb życia, a także dbanie o ergonomię stanowisk pracy i odpowiednie warunki odpoczynku.
• Uznawanie i nagradzanie bezpiecznych zachowań: Pozytywne wzmacnianie zachowań pro-bezpiecznych. Może to być system nagród, wyróżnień, czy nawet proste pochwały za przestrzeganie zasad, zgłaszanie zagrożeń czy innowacyjne pomysły na poprawę bezpieczeństwa. To buduje motywację i zaangażowanie.
• Zaangażowanie pracowników w procesy BHP: Umożliwienie pracownikom aktywnego udziału w tworzeniu i przeglądaniu procedur BHP, ocenie ryzyka, czy audytach wewnętrznych. Dzięki temu czują się oni odpowiedzialni i mają poczucie wpływu na swoje środowisko pracy.

W efektywnie zarządzanej pracy zmianowej, podział odpowiedzialności w pracy zmianowej jest dynamiczny i elastyczny, umożliwiając szybką adaptację do zmieniających się warunków i reagowanie na nowe wyzwania. To nie tylko kwestia przypisania obowiązków, ale przede wszystkim budowania wspólnej odpowiedzialności i świadomości, że bezpieczeństwo jest wspólnym celem. Tylko wtedy praca zmianowa może być jednocześnie efektywna i bezpieczna dla wszystkich zaangażowanych stron.

Jasny i precyzyjny podział odpowiedzialności w pracy zmianowej jest fundamentem bezpiecznego i efektywnego środowiska pracy. Zarówno pracodawca, ponoszący główny ciężar odpowiedzialności za stan BHP, jak i pracownicy, aktywnie uczestniczący w procesach bezpieczeństwa, odgrywają kluczowe role. Skuteczne wdrożenie przepisów Kodeksu pracy, systematyczne zarządzanie ryzykiem, kompleksowe szkolenia oraz budowanie silnej kultury bezpieczeństwa opartej na wzajemnym zaufaniu i otwartej komunikacji, to elementy niezbędne do minimalizowania zagrożeń i zapewnienia zdrowia oraz życia osób zatrudnionych w systemie zmianowym. Inwestycja w te obszary to inwestycja w stabilność i rozwój każdego przedsiębiorstwa.